ویترین افکار من

پرسش هاي كليدي

vitrineafkar — Sat, 12 Dec 2009 06:43:25 GMT

قبلا در جایی نوشته بودم که یکی از تفاوت های مشاورین خارجی با مشاورین داخلی این است که مشاور خارجی در مقطع کوتاهی در محل کارفرما (Client site) حضور یافته و تمامی اطلاعات مورد نیاز خود را جمع کرده و به جای آن در زمان قابل توجهی به تحلیل پرداخته و توصیه ها و خروجی های خود را به کارفرما تحویل می دهد. به جای آن مشاورین داخلی از کل زمان پروژه مقطع زیادی را در مکان کارفرما حضور می یابد و به جمع آوری اطلاعات پرداخته و در فاز شناخت غرق شده و نهايتا به دليل آشفتگي و سردرگمي در مقطع کوتاهی خروجی هايي نه چندان قابل قبول را تحویل می دهد. به نظر من یکی از مهمترین دلایل آن می تواند مساله نحوه جمع آوری اطلاعات باشد. از آنجا که مشاور خارجی پروژه های مشابه را بارها انجام داده با نقاط کلیدی (Key Points) پروژه آشنا است و دقیقا می داند دنبال چه چیزهایی در کجا بگردد. برای هر مقوله سوالاتی کاملا مشخص دارد و برای آنها تمپلیت های مدون و دقیقی دارند که بر اساس آنها به جمع آوری اطلاعات می پردازند. شنیده بودم رولند برگری ها در پروژه ای که در مپنا داشتند (من كار اين تيم را در يك شركت بزرگ ايراني ديگر ديده ام اما داغ رويت خروجي هاي اين پروژه هنوز بر دل ما مانده است!!) نیاز به مصاحبه هایی با مشاغل مختلف داشتند. براي اين منظور اين تيم برای مصاحبه با هر گروه شغلي فرم های خاصی داشتند.

حالا غرض از طرح این مباحث. به نظر من اگر در هر حوزه ای هر مشاوری که وارد می شود بداند دنبال چه سوالاتی بگردد کاملا می تواند فاز شناخت را موفقیت آمیز طی کند. من به عنوان مثال در حوزه آموزش که مدتی کار کرده ام تا حدودي با نقاط کلیدی اين حوزه آشنا شده ام که شاید با پاسخ به این چند سوال بتوان وضعیت فرایند آموزش يك شركت را ارزیابی کردو نقاط قوت و ضعف آن را تعيين نمود. در ادامه به این سوالات اشاره مي كنم. ممنون مي شوم با كامنت هاي دوستان كامل شود:

آيا فرآيند آموزش بر اساس نيازسنجي آموزشي صورت مي گيرد؟

آيا فرآيند نيازسنجي از ارزيابي عملكرد در سازمان ورودي دريافت مي كند و به آن متصل است؟

آيا براي تعيين دوره هاي مورد نياز هر فرد به مهارت ها و شرح وظايف فرد مندرج در شناسنامه شغل فرد مراجعه شده است؟ (اصلا آيا شناسنامه شغل براي مشاغل مختلف وجود دارد؟)

آيا بين دوره هاي طراحي شده و استرات‍ژي ها و چشم انداز همسويي وجود دارد؟

آيا ارزيابي از دوره هاي برگزار شده صورت مي گيرد؟

آيا خروجي ارزيابي آموزش بر نيازسنجي و اجراي آموزش اثر مي گذارد؟

....

پ.ن: قطعا منظور من از مشاور خارجي مشاورين حرفه اي چون اكسنچر، ديلويت، رولندبرگر، مك كنزي، بين و امثال آنها است و لزوما هر مشاور خارجي منظور من نبوده است. در داخل ايران هم شركت هايي وجود دارد كه كلاس كار آنها چيزي از مشاورين ياد شده ندارد.

در مورد آموزش - 1

vitrineafkar — Thu, 10 Dec 2009 07:26:16 GMT

مقوله آموزش در شرکت ها یکی از مقولات حساس و پیچیده است که طراحی یک نظام و انجام فرایندهای آموزش ظرافت های خاصی دارد. این مقوله در بسیاری از سازمان های دولتی جنبه تشریفاتی به خود گرفته است اما سازمان های در کلاس جهانی در این فرآیند بسیار حساب شده عمل می کنند.

من مدتی است که بنا به کنجکاوی خودم و اقتضای شرایط در حوزه منابع انسانی وارد شده ام و دارم یک کارهایی را انجام می دهم. یکی از این کارها طراحی فرایند آموزش برای یک شرکت تولیدی صنعتی بود. در این مدت به نکات جالبی رسیدم که بد نديدم به آنها اشاره ای کنم:

یک) معمولا در بسیاری از شرکت ها به مقوله آموزش به چشم هزینه نگاه می شود که در صورتی که فرایندها درست طراحی نشده باشند و نیازسنجی خوب نشده باشد این نگاه درست هم هست. کارکنان هم آموزش را امری تفننی می دانند که هر از چند گاهی با طی یک دوره مدتی از محیط کاری خود جدا شده و تنوعی برایشان ایجاد می شود. به همین دلیل در شرکت هایی که این نگاه وجود دارد معمولا سازمان در برگزاری دوره خست به خرج داده و کارکنان شرکت به شدت دنبال طی دوره های آموزشی هستند. اما واقع مساله این است که در صورت طراحی درست فرایند این شرکت است که برای کسب سود بیشتر نیاز به توانمند شدن کارکنان خود دارد و باید به دنبال آن باشد که کارکنان را برای انجام بهتر کارهایشان که در نهایت منافعش به شرکت می رسد آموزش دهد.

دو) یکی دیگر از ظرافت های آموزش این است که سطح و میزان آموزش برای هر فرد باید دقیق و به جا و متناسب با نیاز شغلی اش باشد و نمی بایست شرکت بی محابا در این مورد تصمیم بگیرد و هزینه کند. به عبارتي سطح آموزش براي سازمان هم سقف دارد و هم كف. اولا كف آموزش حداقل نياز سازمان به مهارتي است كه فرد تحت آموزش بايد طي كند تا سازمان از مهارت وي استفاده نمايد. اما به نظر شما به جز دلايل هزينه اي چرا اساسا براي آموزش سقف وجود دارد؟

وجود سقف به اين خاطر است كه سازمان اگر به پرسنل سازمانش فراتر از سطح مورد نياز آموزش بدهد احتمال خروج فرد را از سازمان به دليل افزايش قابليت هاي فرد افزايش داده و اين نكته خطرناك در آموزش است. سازماني را مي شناسم كه مسول آموزشش براي كارشناسان سازمان متبوعش حرفه اي ترين دوره هاي آموزشي را توسط شركت هاي خارجي (عمدتا در دوبي) برگزار مي كرد و از اين بايت خيلي خوشحال بود. اين مساله باعث شد در يكي دو سال بعد پرسنل سازمان كه تازه مهارت هاي جديدي پيدا كرده بودند از سازمان بيرون بروند. معمولا برخي از سازمان ها براي اينكه از اين مساله نجات پيدا كنند سعي مي كنند به ازاي هزينه آموزشي كه در سازمان براي كاركنان مي كنند از آنها تعهد خدمت بگيرند.

سه) آموزش در سازمان به چه فرآيندهاي ديگري متصل است؟

نيازسنجي آموزشي كه يكي از فرآيندهاي اصلي آموزش است از فرآيندهاي ديگري در سازمان ورودي مي گيرد. اولا براي نيازسنجي هر شغل مي بايست شرح مشاغل سازمان مورد بررسي قرار گرفته و مهارت هاي مورد نياز و به موازات آن دور هاي آموزشي مورد نياز از روي شرح وظايف هر شغل تعيين شوند. بنابراين آموزش از اين بعد به طبقه بندي مشاغل متصل است.

از سوي ديگر براي پويايي فرايند نيازسنجي مي بايست ارزيابي عملكرد كاركنان شركت به فرايند نيازسنجي متصل باشد. به عبارتي با ارزيابي هاي دوره اي عملكرد مي بايست دائما شكاف هاي عملكردي فرد بررسي شده و در صورتي كه مشكلات فرد در طي دوره عملكردي اش با آموزش قابل مرتفع شدن است دوره هاي جديد براي وي تدوين مي شود.قطعا اين امر هم بديهي است كه آموزش بايد با استراتژي هاي سازمان همسو باشد.

بازگشت با چند نکته

vitrineafkar — Mon, 07 Sep 2009 18:49:00 GMT

یک) در مورد سوال پست قبل نظر خود من این است که تعامل خوب وزیر با رسانه ها و خبرنگاران و پرهیز از وارد شدن به حاشیه ها از مهمترین دلایل شکل گرفتن تصویر خوب از این وزیر در اذهان است. هر دو این موارد در کامنت ها اشاره شده بود.

دو) در این چند وقت که کمتر می نوشتم گرفتار مهمترین تصمیم زندگی بودم و بالاخره این تصمیم بزرگ گرفته شد. حتما بهم حق می دهید که کمتر بنویسم.

سه) البته در این ایام از پروژه های مختلف دور نبودم. در این مدت یکی از اثربخش ترین پروژه های استراتژی دوران کاریم را تجربه کردم. این پروژه در یک شرکت تولیدی صنعتی که حدود 200 پرسنل دارد انجام شد که از استراتژی های کلان تا مقوله برنامه های عملیاتی تولید شد. به نظرم تعهد و درگیرشدن مدیریت ارشد و البته روش تعاملی و خاص ما در این زمینه بی تاثیر نبود. شاید برای خود من لذت بخش ترین قسمت کار زمان هایی است که یک بحث استراتژیک را وسط می اندازی و می بینی که مدیران و تصمیم گیرندگان اصلی روی آن بحث می کنند. بحث هایی که شاید هیچ گاه فرصت بحث در مورد آنها در سازمان پیش نمی آید.

چهار) در یک پروژه دیگر در حال تدوین یک مدل سفارشی مدیریت پورتفولیو هستم. این مدل برای یک سازمانی در حال تدوین است که بسیار پیچیده است. به این نتیجه رسیده ام که برخی پیچیدگی ها به گونه ای است که اصطلاحا خوش تعریف و خوش ساختار هستند و این پیچیدگی قابل تحمل و قابل تحلیل است. مثلا پیچیدگی که در مقوله مدیریت پروژه وجود دارد و پی ام باک به خوبی آن را دسته بندی و تحلیل کرده است. اما نوع دیگری از پیچیدگی که عمدتا در سازمان های ایرانی دیده می شود منشا آشفتگی و بی نظمی و شلم شوربایی (عجب اصطلاحی!) دارد که به این راحتی ها قابل هضم و درک نیست و در ساختار و الگو و .. نمی گنجد.

سوال

vitrineafkar — Mon, 17 Aug 2009 11:23:45 GMT

بنا به سابقه ای که در وزارت بهداشت داشته ام تا حدودی از عملکرد وزیر فعلی (لنکرانی) مطلعم. به نظرم عملکرد قابل قبولی داشته است و در میان وزرای احمدی نژاد جزو بهترین ها بوده است. اما نکته ای که برایم جالب است این مساله است که در بین سایر افراد خارج از حوزه سلامت و حتی مردم عادی از این وزیر تصویر خوبی در بین اذهان وجود دارد. من توجیهی برای این مساله دارم که فعلا به آن اشاره نمی کنم. دوست دارم بقیه در این مورد نظر دهند.

سی آر ام یا پفک

vitrineafkar — Mon, 03 Aug 2009 10:44:18 GMT

این روزها بحث سیستم های نرم افزاری در خیلی از شرکت ها مطرح است و بسیاری از شرکت ها به دلیل تعدد سیستم های نرم افزاریشان که سبب ایجاد جزیره ای از نرم افزارها شده است به دنبال نرم افزارهای یکپارچه که مجموعه سیستم هایشان را دربربگیرد هستند. علاوه بر این خیلی از سازمان ها نیز به دلیل فقیر بودن مقولات آی تی و نرم افزار نیاز به سیستم های نرم افزاری را به طور جد احساس کرده اند. البته در این میان خیلی اوقات سازمان ها به دلیل عقب نماندن از قافله به دنبال سیستم های جدید هستند.

اما خنده دار اینجا است که نگاه بسیاری از این سازمان ها به خرید نرم افزار بسیار عوامانه است. این مساله را در خیلی از جاها دیده ام که شرکتی مثلا سی آر ام می خواهد و اصلا نمی داند چه باید بکند و یا حداکثر با یک مشاوری تماس گرفته و در همان مکالمه تلفنی از او جواب می خواهد.

این در حالی است که امروزه به کار گیری نرم افزارهای یکپارچه مثل ERP یا CRM پروسه های متعددی داشته که خرید لایسنس شاید ساده ترین فرآیند آن از لحاظ هزینه و زمان باشد.

برای به کارگیری چنین ابزارهایی در درجه اول سازمان می بایست احتیاجات (Requirement) خود را در آن حوزه مشخص کند که این احتیاجات خود شامل احتیاجات فنی و کارکردی است (Functional Requirement and technical Requirement) . بعد از مشخص کردن احتیاجات خود می بایست RFP برای خود تهیه نماید. هم اکنون خیلی از شرکت های دنیا فقط کارشان نوشتن RFP برای خرید سیستم هایی مثل ERP یا CRM در سازمان ها است. بعد از آماده شدن RFP و انتشار و ارسال آن برای شرکت های علاقه مند و دریافت Proposal شرکت های مختلف می بایست این پیشنهادات بررسی شود. همین بررسی پیشنهادات و انتخاب فروشنده مناسب ( Vendor Selection ) خودش یک پروژه قابل توجه و کاملا تخصصی است که بسیاری از شرکت ها کارشان این است. در این قسمت شرکت هایی وجود دارند که کارشان انتشار گزارش های کاملا تخصصی در مورد محصولات نرم افزاری مختلف است که از جنبه های مختلف این محصولات را مقایسه می کنند. مثلا در این میان شاید بتوان از موسسه گارتنر نام برد که کارش انتشار این جنس گزارش است. مثلا می آید در صنایع معدنی محصولات اوراکل، SAP و هزاران شرکت دیگر را از جنبه های مختلف با هم مقایسه می کند و به شما کمک می کند که با توجه به احتیاجات خود کدام محصول را خریداری کنید.

تازه همه این ها فقط منجر به شناسایی محصول شده است و تازه محصول خریداری شده است. حالا باید این محصول پیاده سازی شود که قسمت عمده ماجرا در اینجا رخ می دهد. در این قسمت شرکت می بایست فرآیندهای خود را ( که البته قبلا در فاز شناسایی احتیاجات بررسی کرده است) شناسایی کند و شکاف (Gap) فرآیندهای خود را با آنچه در نرم افزار آمده است را مشخص کرده و یا فرآیندها را استاندارد کند و یا اینکه نرم افزار را با نیاز خود سفارشی (Customize) نماید. این مرحله که مهمترین قسمت پیاده سازی نام دارد به Config کردن موسوم است که شاید بیشترین هزینه و زمان پروژه نیاز در این قسمت باشد. پرتگاه بسیاری از پروژه ها ERP یا CRM نیز در واقع در این قسمت است که سبب شکست پروژه خواهند شد.

این ها را گفتم که این ذهنیت اشتباه که " آقا برو بخر نرم افزار را، این قدر گیر نده" و "فعلا بخر، یکی کاریش می کنیم" را تا حدی از بین ببرم. خرید سی آر ام و ئی آر پی با خرید پفک فرق دارد!!

یک سالگی ویترین

vitrineafkar — Sun, 26 Jul 2009 08:08:18 GMT

از این به بعد هر ساله چهارم مرداد سالروز تولد دو چیز است. خودم و ویترین افکارم. امروز وبلاگم یک ساله و خودم هم بیست و پنج ساله شدم. از همه عزیزانی که در این یکسال لطف کردند و به اینجا سر زدند و نظر دادند ممنونم. تلاش دارم – بعد از یک مقدار فراغت از مساله ای که فعلا وقت زیادی را از من به خود اختصاص داده است- نوشتن هایم را به وضع سابق ( هفته ای حداقل یک – دو پست) برسانم.

مزید امتنان است در صورتی که نظراتتان را در مورد عملکرد یک ساله اینجا برایم ارسال نمایید. اگر حال ندارید یکی از اعداد زیر را بگذارید (کپی رایتش متعلق به علی سرزعیمه):

1: با مطالبت حال می کنم

2: خیلی حرف هاتو قبول ندارم ولی حرف های بدرد بخور هم گیر میاد،

3: جون خودت در مورد مسائل سیاسی نظر نده

4: مطالب مدیریتی بیشتر بنویس

5: خوندن وبلاگت به نخوندنش می ارزه

6: باباننویس تورو خدا

پ.ن: این اولین پست وبلاگم بود.

تقدیم به او

vitrineafkar — Mon, 13 Jul 2009 22:00:41 GMT

برای کسی که با سر زدنش به اینجا گرد و خاک را از این ویترین رها شده زدود و دلگرمی دوباره نوشتن را به من عطا کرد:

مرا تو بی سببی نیستی، به راستی صلت کدام قصیده ای ای غزل؟

پ.ن: یاد آن سکانس زیبای هامون در کتابسرا بخیر! (حمید هامون روحت شاد)

باز هم نکات

vitrineafkar — Mon, 08 Jun 2009 21:47:18 GMT

یک) شکاف عمیقی در جامعه ایران ایجاد شده است. یک دو دستگی که می تواند برای ادامه حرکت کشور خطرناک باشد. فضای فعلی کشور این قدر هیجانی و عجیب است که جان می دهد برای جامعه شناسان و روانشناسان که این همه تحرک و هیجان را در ملت تحلیل کنند. به نظرم کلی موضوع مطالعه و تز برای رشته های علوم اجتماعی ایجاد شده است.

دو) امروز من در خیابان ولیعصر قدم می زدم و تحرکات مردم را مشاهده می کردم. باور کردنی نبود. در راه برخی از شخصیت ها را می دیدم. نهاوندیان رئیس اتاق ایران را دیدم. نیم ساعتی با یکی از دوستان باهاش صحبت کردیم. هر کاری کردیم رایش را لو نداد ولی گفت که به شدت از شرایط پیش آمده ناراحت است. خیلی ناراحت بود چرا مسائلی که مدت ها اسرار نظام بوده (مثلا آمار کمک های ما به فلان کشور و الخ) دست مایه بحث های انتخاباتی شده است. خیلی مستدل بحث می کرد. واقعا آدم قوی است.

سه) نیروی انتظامی به شدت کار سختی دارد. امروز واقعا فضای شهر را خوب اداره می کرد. دست مریزاد به این عناصر خدوم و زحمتکش که کمترین توجه در کشور به آنها می شود.

چهار) محسن رضایی با مناظره امشب سطح خودش را در مناسبات سیاسی به اوج رساند. خیلی علمی و آرام بحث می کرد. ولی احمدی نژاد خیلی عصبانی بود و علی رغم اینکه می خواست بحث را رفاقتی کند برخی جاها هم کنترل خودش را از دست می داد. احمدی نژاد می توانست با قبول برخی از اشتباهات کاملا بحث را به نفع خود تمام کند ولی این کار را نکرد. به نظرم مناظره امشب باعث افزایش آرای رضایی خواهد شد. مخصوصا خیلی از افرادی که مخالف احمدی نژاد هستند و همچنین به هیچ وجه تمایلی ندارند به جریان اصلاحات رای بدهند احتمالا به رضایی رای خواهند داد.

پنج) علی مطهری یکی از شخصیت هایی است که به نظر من چه زمانی که نماینده نبوده و چه زمانی که نماینده بوده امتحان خودش را پس داده است. همیشه حرف خودش را زده و به نظرم در سیاست آزادگی ارزشمندی دارد. اخیرا نامه ای به احمدی نژاد نوشته است که اینجا می توانید بخوانید. قبلا هم در مورد فیلم کروبی نامه ای نوشته بود که آن را هم اینجا می توانید ببینید. مطهری با این کارش صف شکنی کرده است و کاری که خیلی از افراد دلسوز قصد انجام آن را داشتند ولی به دلایل متعدد از انجام آن خودداری می کردند را انجام داده است (دوستان احتمالا به خاطر می آورند که در قضیه کردان هم یکی از پی گیرترین افراد بود). در این نامه سوالاتی را مطرح کرده است که این سوالات دقیقا برای من هم مطرح بود. اینجا را بخوانید (قسمت چهارم).

فضای رها شده

vitrineafkar — Mon, 08 Jun 2009 13:43:18 GMT

فضای خبری انتخابات کاملا رها شده است و دیگر به هیچ حرفی نمی توان اعتماد کرد. نه از این طرف و نه از آن طرف. هیچ گاه تا به حال چنین فضایی را تجربه نکرده بودم. بیچاره افرادی که به دنبال یافتن حقیقت واقعی هستند. خدا به خیر کند.

نکته

vitrineafkar — Sun, 07 Jun 2009 22:39:12 GMT

یک) تجربه این مناظره ها نشان داد که وقتی میرحسین عصبانی میشه خیلی خوب صحبت میکنه. این را برای اطرافیانش می گویم که استراتژی خوبیه برای تحریک میرحسین :)

دو) این انتخابات واقعا بی نظیر بوده. برایم جالب است در معدود انتخاباتی دیده ام که مردم علاوه بر اینکه مصممند در انتخابات شرکت کنند فعال سازنده (Proactive) هم شده اند و در حال مخ زدن و متقاعد کردن بقیه هستند.

سه) سطح این انتخابات به نظرم خیلی بالاتر از همه انتخابات گذشته بوده است. در این انتخابات مطالبات مردم از مقولاتی مثل توزیع پول و توزیع نفت (هرچند که شعار برخی در این موارد است ولی الان حسم این است که به حاشیه رفته) و الخ تغییر یافته و به سمت مواردی مثل مبارزه با فساد، مبارزه با دروغگویی و تحجر و الخ کشیده شده است.

چهار) من این روزها با کسانی صحبت می کنم که برخی از آنها برای اولین بار است که در انتخابات شرکت می کنند ( البته منظورم رای اولی ها نیست) این برایم خیلی جالب است. من مشارکت را بالای 70 درصد پیش بینی می کنم و این کاملا به نفع میرحسین است. قبول ندارید؟