پرسش نامه (1)
جمع آوری اطلاعات مساله ای است که در یک پروژه مشاوره مدیریت معمولا انجام می شود و معمولا هم در فاز شناخت انجام می پذیرد. راه های متفاوتی برای جمع آوری نظرات وجود دارد که خودتان بهتر می دانید. یکی از ابزارهای رایج در حوزه مشاوره مدیریت برای جمع آوری اطلاعات در یک سازمان پرسش نامه است. پرسش نامه کمک بسیاری می کند که در مدت کوتاهی حجم خوبی از نظرات و دیدگاه های افراد مختلف در سازمان جمع آوری شود. نمی دانم برای شما هم پیش آمده یا نه که وقتی یک پرسش نامه را به مجموعه مشخصی از افراد می فرستید درصد کمی از آنها باز می گردد و آنهایی هم که باز می گردد تماما در چارچوب نظر نداده و منظور شما را برآورده نکرده اند. خوب یکی از راه های دیگر این است که همه افراد را در یک جلسه ای جمع کرده و از آنها خواسته شود که پس از توضیحاتی که شما می دهید و منظور و هدفتان را بیان می کنید پرسش نامه را پر کنند. این روش هم معایبی دارد. اینکه مثلا خیلی از افراد در جلسه تمرکز ندارند و برخی از افراد هم اصلا اعتماد نمی کنند و شاید هم به خاطر مسائل سیاسی داخل سازمان اصلا سکوت کامل می کنند.
بنا به تجربه ای که در یکی از پروژه های اخیرم به دست آورده ام به این نتیجه رسیده ام که اینکه یک پرسش نامه ای را بفرستی و بخواهی که عده ای خصوصا مدیران یک سازمان آن را تکمیل کنند انتظار بجایی نیست. تجربه نشان داده که اثربخش ترین روش ( و البته زمان برتر هم خواهد بود) این است که تک تک سراغ افراد مختلف رفته و با حالت مصاحبه از آنها بخواهی که نظراتشان را بگویند. این مساله یک حسن دیگر هم دارد و آن این است که معمولا افراد نظراتی را که به هیچ وجه آن را در جلسات عمومی بنا به ملاحظات سیاسی بیان نمی کنند را در جلسات فردی و خصوصی اعلام می کنند. خیلی جالب بود که در این پروژه به صورت حضوری سراغ خیلی از مدیران که می رفتم می گفتند که مثلا من نمی خواستم این موضوع را در اون جلسه کذایی بگم و یا حتی مثلا مطلبی را می گویند و از من می خواهند که جایی درج نشود که فلانی این جمله را گفته است.
در مجموع شاید این روش موثرترین روش جمع آوری اطلاعات باشد. در این مورد یک نکته دیگری هم وجود دارد که در موردش خواهم نوشت.
